SZUKAJĄC. ESEJE, MARCI SHORE

Marci Shore czyni z własnej, amerykańskiej Inności element na wskroś swojski. Z niezrównaną wrażliwością i przenikliwością odsłania przed nami uniwersalny wymiar doświadczeń, które stawały się (i stają także dziś) częścią dziejów Środkowo-Wschodniej Europy. Zgodnie z horyzontalnym spojrzeniem ukazuje je jako nieodłączny składnik historii kontynentu i szerzej – historii świata. Widać to po esejach zebranych w pierwszej części niniejszego zbioru, które łączy chęć zakwestionowania geografii regionów z jej hierarchią politycznych wyznaczników Zachodu, Wschodu, Środka czy Południa. Shore odkrywa tu Europę Wschodnią sprzed Wielkiej Wojny jako najbardziej kosmopolityczny splot Starego Kontynentu, w którym spotykają się i przenikają wpływy Paryża i Berlina, Kijowa i Lwowa, Budapesztu i Wiednia, Moskwy i Petersburga, Pragi i Warszawy. […]
Eseje składające się na drugi dział budują zadziwiającą mapę ideowych powiązań między intelektualistkami i intelektualistami Europy, której punkt ciężkości przesunął się na stronę środkowo-wschodnią. Autorka rekonstruuje wielki impuls, jakim była idea fenomenologii zaproponowana przez Husserla i z niespotykaną intensywnością krytykowana (Lew Szestow), reformułowana (Roman Ingarden, Edyta Stein) oraz rozwijana w zaskakujących, bo społeczno-politycznych kontekstach kręgów dysydenckich bloku wschodniego. Mowa tu przede wszystkim o Janie Patočce i Václavie Havlu, Krzysztofie Michalskim oraz Józefie Tischnerze – postaciach, których polityczne zaangażowanie wyraźnie pokazywało, jak dalece filozofia fenomenologiczna przekracza granice akademickiego świata, stając się jedną z kluczowych tradycji intelektualnych demokratycznej opozycji.
Jacek Kołtan

-